Choroba rodzica zaskoczyła całą rodzinę? Sprawdź, zanim poprosisz w pracy o urlop

L4 na opiekę nad rodzicem może pomóc, gdy starszy rodzic nagle zachoruje i nie powinien zostać sam. Nie musisz wtedy od razu wykorzystywać urlopu wypoczynkowego. Co zrobić, gdy rodzic Cię potrzebuje, a Ty następnego dnia masz być w pracy?

To rozwiązanie przydaje się choćby wtedy, gdy rodzic po wyjściu ze szpitala potrzebuje pomocy przy wstawaniu, lekach czy przygotowaniu posiłków. Są jednak konkretne zasady, które decydują o tym, czy możesz skorzystać ze zwolnienia.

L4 na opiekę nad rodzicem – kiedy możesz z niego skorzystać

Gdy rodzic nagle choruje, pierwsza myśl często brzmi: czy mogę po prostu zostać z nim w domu, zamiast brać urlop? Możesz, ale samo to, że mama lub tata są chorzy, jeszcze nie wystarczy. Żeby skorzystać ze zwolnienia na opiekę i dostać zasiłek opiekuńczy, trzeba spełnić kilka warunków.

Zwolnienie możesz dostać, jeśli podlegasz ubezpieczeniu chorobowemu. W przypadku, gdy rodzic potrzebuje Twojej pomocy podczas choroby, otrzymasz możliwość zaopiekowania się bliskim. Jest jednak warunek – w czasie opieki musisz przebywać tam, gdzie aktualnie znajduje się chora mama lub tata, i będziesz się nimi zajmować.

Kto wystawia L4 na opiekę nad rodzicem

Choć często potocznie mówimy „L4 na opiekę nad rodzicem”, formalnie chodzi o e-ZLA wystawione z powodu konieczności opieki nad chorym członkiem rodziny. Wystawia je lekarz, który leczy Twoją mamę lub tatę i stwierdzi, że ze względu na stan zdrowia rodzic potrzebuje opieki.

Czy zawsze trzeba iść po zwolnienie do swojego lekarza rodzinnego? Nie. Jeśli tata jest leczony w szpitalu i po wypisie nadal nie powinien zostać sam, warto powiedzieć lekarzowi wypisującemu go z oddziału, że przejmiesz opiekę. Wtedy on może wystawić zwolnienie.

14 dni opieki – jak działa limit i ile wynosi zasiłek

Jeśli zostajesz z chorym rodzicem zamiast iść do pracy, możesz dostać zasiłek opiekuńczy. To świadczenie z ubezpieczenia chorobowego, które ma częściowo zastąpić wynagrodzenie za czas, kiedy nie pracujesz, bo opiekujesz się bliską osobą. Zasiłek wypłaca pracodawca, jeśli zgłasza do ubezpieczenia chorobowego ponad 20 osób. Jeśli jest to 20 osób lub mniej, świadczenie wypłaca ZUS.

Na opiekę nad chorym rodzicem możesz otrzymać taki zasiłek maksymalnie przez 14 dni w roku kalendarzowym. Dni wykorzystane na opiekę nad innymi chorymi bliskimi np. dziećmi, również mogą wpływać na Twój dostępny limit.

Jeśli pracujesz na etacie, ZUS bierze pod uwagę Twoje średnie zarobki z ostatnich 12 miesięcy. Od tej kwoty odejmuje składki, które zwykle są potrącane z pensji, a następnie wypłaca 80% tak wyliczonej kwoty. Dla przykładu – przy średniej pensji 6000 zł brutto dzienny zasiłek wyniesie około 138 zł. Jeśli opiekujesz się rodzicem przez 4 dni, dostaniesz około 552 zł brutto zasiłku.

Czytaj też: Czy senior nadal jest bezpieczny pod Twoją opieką? Te sygnały pokazują, że trzeba działać

Masz już e-ZLA. Jak załatwić pozostałe formalności?

Samo zwolnienie od lekarza nie wystarcza do wypłaty zasiłku. Potrzebny jest również wniosek Z-15B. ZUS udostępnia ten formularz także elektronicznie w eZUS.

W praktyce pamiętaj o trzech rzeczach:

• poinformuj pracodawcę o swojej nieobecności,
• sprawdź, czy e-ZLA zostało prawidłowo wystawione,
• złóż wniosek Z-15B o zasiłek opiekuńczy.

Jest jeszcze jedna rzecz, o której warto wiedzieć. Zasiłek przysługuje wtedy, gdy tylko Ty rzeczywiście musisz zostać z chorym rodzicem i nie ma innej bliskiej osoby, która może w tym czasie zapewnić mu opiekę.

Co, jeśli z mamą lub tatą jest jeszcze ktoś z rodziny? Liczy się to, czy ta osoba naprawdę może przejąć opiekę. Jeśli na przykład z chorą mamą jest zdrowy bliski, który może się nią zająć, zasiłek Ci nie przysługuje. Inaczej wygląda sytuacja, gdy ta osoba sama choruje, ze względu na wiek nie jest w stanie pomagać albo odpoczywa po nocnej zmianie.

Co robić, gdy rodzic potrzebuje dłuższej opieki?

Zwolnienie może rozwiązać nagły problem, ale nie zastąpi planu na kolejne tygodnie. Trzeba ustalić, kto może zrobić zakupy, zawieźć rodzica do lekarza albo zostać z nim w konkretne dni. Jeśli właśnie przed taką rozmową stoi Twoja rodzina, pomocny będzie artykuł Jak określić, kto i w jakim zakresie powinien pomagać w opiece nad seniorem? Podpowiadamy.

Nie zawsze jednak da się podzielić wszystkie obowiązki między bliskich. Jeśli po Twoim powrocie do pracy mama lub tata nadal nie powinni zostawać sami albo potrzebują regularnej pomocy w ciągu dnia, można rozważyć pomoc opiekunki domowej – nawet na kilka godzin w wybrane dni.

L4 na opiekę nad rodzicem – najważniejsze rzeczy do zapamiętania

L4 na opiekę nad rodzicem pomaga przede wszystkim wtedy, gdy choroba pojawia się nagle i przez pewien czas rodzic naprawdę potrzebuje Twojej obecności. Nie musisz więc automatycznie sięgać po urlop wypoczynkowy.

• Zwolnienie wystawia lekarz leczący chorego rodzica.
• Na opiekę nad chorym rodzicem możesz wykorzystać maksymalnie 14 dni zasiłku opiekuńczego w roku.
• Za czas opieki możesz dostać zasiłek wynoszący 80% kwoty ustalonej według zasad ZUS na podstawie Twojego wcześniejszego wynagrodzenia.
• Do wypłaty świadczenia potrzebny jest wniosek Z-15B.

Jeśli kilka dni wystarczy, żeby mama lub tata stanęli na nogi, zwolnienie może rozwiązać problem. Gdy potrzeba pomocy się przedłuża, warto już pomyśleć o takim podziale opieki, który będzie możliwy do utrzymania także po Twoim powrocie do pracy.

Bibliografia