Dom pomocy społecznej dla osób starszych zapewnia całodobową opiekę, ale ktoś musi za nią zapłacić. Czy jeśli emerytura mamy nie wystarczy, urząd każe Ci pokryć różnicę? Sprawdź, kto płaci za DPS, jak oblicza się dopłatę i kiedy możesz zostać z niej zwolniony.
Gdy rodzic potrzebuje stałej opieki, do zmartwień o jego zdrowie dochodzą obawy o pieniądze. Masz przecież własne rachunki, rodzinę i codzienne wydatki. Dobra wiadomość jest taka, że przepisy określają, kiedy dzieci muszą dopłacać do pobytu rodzica i ile pieniędzy powinno im zostać na życie.
Spis treści
Dom pomocy społecznej dla osób starszych – kto płaci za pobyt?
Za pobyt w domu pomocy społecznej dla osób starszych (DPS) najpierw płaci sam senior, zwykle ze swojej emerytury lub renty. Jeśli te pieniądze nie wystarczają, pozostałą kwotę mogą pokrywać inne osoby. Przepisy określają kolejność:
- Senior – pokrywa koszt pobytu ze swojego dochodu.
- Rodzina – najpierw małżonek, potem dzieci i wnuki, a następnie rodzice seniora.
- Gmina – dopłaca część kosztów, której nie pokrywa senior i zobowiązani członkowie rodziny.
Te zasady dotyczą pobytu w domu pomocy społecznej dla osób starszych na podstawie decyzji urzędu. W prywatnej placówce, do której senior trafia na podstawie umowy zawartej bez udziału gminy, opłaty mogą wyglądać inaczej. Zanim podpiszesz taką umowę z prywatną placówką, sprawdź, kto będzie płacić za pobyt, co obejmuje miesięczna opłata i za jakie usługi trzeba dopłacić.
Czytaj też: Czy stać Cię na opiekunkę dla seniora? Sprawdź, ile kosztuje opieka i skąd wziąć dodatkowe pieniądze
Ile emerytury DPS zabierze seniorowi? Sprawdzamy na przykładzie
Senior nie oddaje DPS całej emerytury. Opłata nie może przekraczać 70% jego dochodu. Jeśli więc mama otrzymuje 3000 zł miesięcznie, może zapłacić maksymalnie 2100 zł. Pozostałe 900 zł nadal należy do niej.
A co, jeśli pobyt w domu pomocy społecznej dla osób starszych kosztuje 6000 zł? Po wpłacie części z emerytury mamy nadal brakuje 3900 zł. Nie oznacza to, że całą różnicę zapłacisz Ty. Urząd sprawdzi, czy są osoby zobowiązane do dopłaty i na jaką kwotę mogą sobie pozwolić. Resztę pokryje gmina.
Czy dzieci muszą dopłacać do domu pomocy społecznej dla osób starszych?
Sam fakt, że jesteś dzieckiem seniora, który przebywa w domu pomocy społecznej dla osób starszych, nie oznacza, że musisz dopłacać. Urząd sprawdza, ile zarabiasz i czy masz własną rodzinę na utrzymaniu. Jeśli mieszkasz sam, możesz zostać zobowiązany do dopłaty, gdy Twój miesięczny dochód przekracza 3030 zł. Jeśli mieszkasz z rodziną, urząd bierze pod uwagę wspólne dochody i liczbę domowników. W takiej sytuacji dopłata jest możliwa, gdy na jedną osobę przypada więcej niż 2469 zł miesięcznie.
Załóżmy, że mieszkasz z małżonkiem i dwójką dzieci, a Wasz łączny miesięczny dochód wynosi 8000 zł. Po podzieleniu tej kwoty na cztery osoby wychodzi 2000 zł na osobę. To mniej niż 2469 zł, więc co do zasady nie musisz dopłacać do DPS rodzica. Nawet jeśli Wasze dochody są wyższe, urząd nie może ustalić takiej opłaty, przez którą zostałoby Wam mniej niż 2469 zł miesięcznie na osobę.
Kiedy za DPS płaci gmina i co się dzieje, gdy nie podpiszesz umowy?
Gmina pokrywa brakującą część kosztów pobytu, jeśli wpłaty seniora i rodziny nie wystarczają. Koszt utrzymania jednego mieszkańca ustala się osobno dla każdego DPS i takie wyliczenie ogłasza się co roku. Dlatego dom pomocy społecznej dla osób starszych na przykład w Krakowie może kosztować więcej niż w Białymstoku.
Jeśli dostaniesz z urzędu pismo dotyczące dopłaty za DPS rodzica, nie ignoruj go – to nie sprawi, że unikniesz płacenia za DPS. Urząd może sam ustalić wysokość opłaty, a jeśli nie zgodzisz się na rozmowę o swoich dochodach, kwota może być znacznie wyższa. Jeśli nie zapłacisz należnej dopłaty, gmina pokryje ją za Ciebie, ale później może wezwać Cię do zwrotu tych pieniędzy. Dlatego najlepiej odpowiedzieć na pismo, przedstawić swoje dochody i wyjaśnić, jeśli nie stać Cię na dopłatę.
Czytaj też: „Nie daję już rady z opieką nad mamą” – jakie masz inne opcje?
Kiedy możesz poprosić o zwolnienie z opłat?
Nawet gdy Twoje dochody przekraczają ustawowy próg, możesz mieć powody, by ubiegać się o częściowe lub całkowite zwolnienie. Należą do nich między innymi długotrwała choroba, bezrobocie czy samotne wychowywanie dziecka. Złóż wniosek do urzędu prowadzącego sprawę i dołącz dokumenty potwierdzające Twoją sytuację.
Możesz też starać się o zwolnienie z opłat, jeśli rodzic w przeszłości poważnie zaniedbywał swoje obowiązki wobec Ciebie. Musisz jednak przedstawić dowody, bo sam brak kontaktu z rodzicem nie wystarczy. Jeśli natomiast sąd pozbawił rodzica władzy rodzicielskiej nad Tobą i później jej nie przywrócił, masz prawo do całkowitego zwolnienia z opłat. Wystarczy złożyć wniosek, przedstawić prawomocny wyrok sądu i wymagane oświadczenie.
Dom pomocy społecznej dla osób starszych – najważniejsze zasady
Koszt DPS nie musi w całości obciążać seniora ani jego dzieci. Zanim zaczniesz planować wydatki, sprawdź, jakie zasady dotyczą Twojej rodziny.
- Senior płaci maksymalnie 70% swojego dochodu
- Dzieci nie zawsze muszą dopłacać. Urząd sprawdza, ile zarabiasz i ile osób utrzymujesz
- Gmina dopłaca do pobytu seniora, jeśli pieniądze od niego i rodziny nie wystarczają na pokrycie kosztów
- Możesz poprosić o zwolnienie z opłat, np. gdy poważnie chorujesz, stracisz pracę lub masz inne trudności rodzinne
Jeśli otrzymasz pismo z urzędu, nie zakładaj od razu, że musisz zapłacić wskazaną kwotę. Najpierw sprawdź, jak została obliczona i czy możesz ubiegać się o jej zmniejszenie.
Czytaj też: Tata wymaga stałej opieki, a Ty potrzebujesz przerwy? Sprawdź, jakie masz możliwości
Bibliografia
- Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, art. 60-65, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 639
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej
- Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – Kryteria przyznawania świadczeń
